tiro yar

(Cuntub-ka)

(dad, wax) tiro yar oo wadajirta; xoogaa isku duuban; xayn; hormo; koox; xirmo; (ama cutub).

(Gibin-ka, Gibin-ta)

1. Wax tiro yar; xig; xoogaa.

2. Wax fil yar; aan da' weyneyn.

3. Aan buurreyn; lixaad yar; (ama gaban).

m.dh (-booyin, m.l) (baayoloji) Duul ka tirsan borotosowa, jidhkooduna leeyahay soo baxyo aan joogto ahayn oo loo yaqaanno addimobeenaadyo. Kuwaas oo ay u isticmaalaan socodka iyo quudashada taas oo keenta in qaabka jidhkoodu si joogto ah isku beddelo. Sinjiyada amiibada badankoodu waxay si xor ah ugu dhex noolyihiin carrada, dhooqada ama biyaha halkaas oo ay ka quutaan borotosowaha yaryar iyo dhirta kale ee unugleyda ah, laakiin tiro yar ayaa dulin ah.

m.l (juqraafi) Xaddiga tirada dadka ee ku nool gobol, tusaale ahaan: Awstiraaliya waxay leedahay xaddi tiro yar oo dad ah.

m.dh (-lo, m.l) (daawo) Cudur dadku isu gudbiyo oo uu keeno fiirus kuna dhaca maskaxda iyo xangullaha. Fiirusku wuxu raaca saxarada qof fiiruska qaba, sidaas darteed cudurku wuxuu ku badanyahay meesha nadaafaddu ay ku yartahay, nooca dhicisooba ee cudurkaas waxa keliya oo jirrada cunaha iyo xiidmaha astaamuhuna waxay noqonayaan oo keliya caloosha oo qasanta ama durey sidiis; cudurka dabeysha oo aan curyaannimada gaarin wuxu leeyahay muruqyada oo adkaada gaar ahaan kuwa surka iyo dhabarka cudurka dabeysha oo curyaannimada wata waa ka tiro yaryahay midka aan sare ku soo sheegnay, noociisa sahlanna waxa la socda itaaldarro muruqyada ama curyaannimo. Cudurka dabeysha ee ku dhaca maskaxda waxa curyaama muruqyada neefsashada taas oo keeni karta dhiibaato neefsasho. la-mid: dabayl¹ (5).

m.dh (daawo) Dhiig laga soo miiray qof caafimaad qaba oo dhiig bixiye ah (donor) oo lagu shubo aroor ka mid ah xididdada dhiigga ee qof kale oo dhiiggiisu ku fillaan waayey tiro yari ama tayo xumi awgeed oo ka iman karta shil ama cudur.

gaban¹: m.l (-nno, m.dh) 1. Inan yar. 2. Deero yar oo lab ah. 3. G. ah: wax tiro yar. la-mid: gibin¹, gifin¹.

gaban²: m.dh (-bno, m.l) 1. Gabar yar. 2. Deero yar oo dheddig. la-mid: gibin², gifin².

m.dh (-booyin, m.l) (baay.) Duul ka tirsan borotosowa, jidhkooduna leeyahay soo baxyo aan joogto ahayn oo loo yaqaanno addimobeenaadyo. Kuwaas oo ay u isticmaalaan socodka iyo quudashada taas oo keenta in qaabka jidhkoodu si joogto ah isku beddelo. Sinjiyada amiibada badankoodu waxay si xor ah ugu dhex noolyihiin carrada, dhooqada ama biyaha halkaas oo ay ka quutaan borotosowaha yaryar iyo dhirta kale ee unugleyda ah, laakiin tiro yar ayaa dulin ah.

m.l (juqraafi) Xaddiga tirada dadka ee ku nool gobol, tusaale ahaan: Awstiraaliya waxay leedahay xaddi tiro yar oo dad ah.

m.dh (-lo, m.l) (daaw.) Cudur dadku isu gudbiyo oo uu keeno fiirus kuna dhaca maskaxda iyo xangullaha. Fiirusku wuxu raaca saxarada qof fiiruska qaba, sidaas darteed cudurku wuxuu ku badanyahay meesha nadaafaddu ay ku yartahay, nooca dhicisooba ee cudurkaas waxa keliya oo jirrada cunaha iyo xiidmaha astaamuhuna waxay noqonayaan oo keliya caloosha oo qasanta ama durey sidiis; cudurka dabeysha oo aan curyaannimada gaarin wuxu leeyahay muruqyada oo adkaada gaar ahaan kuwa surka iyo dhabarka cudurka dabeysha oo curyaannimada wata waa ka tiro yaryahay midka aan sare ku soo sheegnay, noociisa sahlanna waxa la socda itaaldarro muruqyada ama curyaannimo. Cudurka dabeysha ee ku dhaca maskaxda waxa curyaama muruqyada neefsashada taas oo keeni karta dhiibaato neefsasho. la-mid: dabayl¹: (5).

m.dh (daaw.) Dhiig laga soo miiray qof caafimaad qaba oo dhiig bixiye ah (donor) oo lagu shubo aroor ka mid ah xididdada dhiigga ee qof kale oo dhiiggiisu ku fillaan waayey tiro yari ama tayo xumi awgeed oo ka iman karta shil ama cudur.

m.l (-nno, m.dh) 1. Inan yar. 2. Deero yar oo lab ah. 3. G. ah: wax tiro yar. la-mid: gibin.

/marjan/ (n) 1. geesaha warqadda; darafkeeda (bogga wax lugu qorayo geesihiisa) 2. tiro yar ka sarraysa intii la rabey (in dheeraad ah) 3. inta faa'idada ah. (ribixa).

s.f. - tiro yar (dad ama wax kale).

arbaati

tiro yaraan

-da: (magac, dhedig, keli) kolka intii hore laga tiro yarado ee lakala biiqbiiqo. Kala biiqad ayaa ku dhacay ciidankii. Dh: tafaraaruq. Li: midaw.

(fal) wax rifmay ama tiro yaraaday noqo. Eebbow xaqaygii bulmaan, baafinayaaye.

bulan: (tilmaame) tuman oo bul leh. Maydhax bulan ii keen.

-ka: (magac, lab, keli) aad iyo aad u tiro yar. Dh: dhif, naadir. Li: badan.

-ka: (magac, lab, keli) deero yar oo lab.

gaban -ka: (magac, lab, keli) wax tiro yar.

gaban -ka: (magac, lab, keli) wiil yar; ilmo yar; inan yar. Dh: kuray.

gaban-ka: (magac, lab, keli) nin geesi ah; nin fariid ah.

-da: (magac, dhedig, keli) cadaawad masayr iyo nac ay minweyno u qaaddo minyaro. Dh: nacgumaar.

hariifo-da: (magac, dhedig, keli) hibasho dad tiro yar oo dad aad u farabadan la baaho iyo biiro ah. Dh: cuqdad.